Bunu çoğu işveren bilmez: OSGB nedir diye sorulduğunda akla bir klinik gelir, oysa OSGB önce bir iş güvenliği birimidir. Açılımı “Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi”dir. Kendi bünyesinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırmayan işyerlerine bu hizmetleri Bakanlık yetkisiyle sağlar. Yani işveren uzmanı ve hekimi ayrı ayrı aramak yerine tek bir sözleşmeyle ikisine birden ulaşır.
“Ortak” kelimesi işin sırrıdır. Bir apartmandaki ortak kalorifer gibi düşünün: her daire kendi kazanını kurmaz, ama her daire ısınır. 2026’da İstanbul Anadolu Yakası’nda, Maltepe’den Pendik’e küçük atölyelerden orta ölçekli fabrikalara kadar pek çok işletme iş güvenliği hizmetini bu ortak kazandan alıyor.
OSGB Kısaca Ne Yapar?
OSGB, işyerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini dışarıdan yürütür. Uzman sahayı gözler ve riskleri değerlendirir; hekim sağlık gözetimini yürütür; gerekirse diğer sağlık personeli görev alır. Bu hizmetlerin her biri yönetmelikteki süre ve yeterlilik kurallarına göre verilir. OSGB’nin ürettiği şey bir belge değil, düzenli ve kayıtlı bir takiptir.
Bir günlük örnek
Diyelim ki Kartal’da 35 çalışanlı bir ambalaj atölyesi var. OSGB’nin uzmanı ayın belirli günlerinde gelir, makine koruyucularına ve kaçış yollarına bakar, gözlemini yazılı olarak işverene bildirir. Aynı ay hekim, işe yeni başlayan iki çalışanın muayenesini yapar. İşveren ise bu iki kişiyi ayrı ayrı bulmakla uğraşmaz.
Neden “birim” deniyor?
Mevzuat OSGB’yi bir şirket türü olarak değil, belirli personel ve donanım şartlarını taşıyan bir hizmet birimi olarak tanımlar. Kimi OSGB’ler muayene ve tetkik için kendi merkezini de kurar. Bu yüzden iki OSGB’nin sunduğu kapsam birbirinden farklı olabilir; kapsamı sözleşme belirler.
OSGB’nin İçinde Kimler Çalışır?
Bir OSGB’de üç meslek grubu yer alır: iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli. Uzman güvenlik tarafını, hekim sağlık tarafını üstlenir. Diğer sağlık personeli ise çok tehlikeli sınıfta 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinde görevlendirilir; tam zamanlı işyeri hekimi olan yerde aranmaz.
OSGB nedir sorusunun “kim ne yapar” tarafı şu tabloda özetleniyor:
| Görev | Ne yapar | Ayda çalışan başına en az süre |
|---|---|---|
| İş güvenliği uzmanı | Saha gözlemi, risk değerlendirmesi, eğitim | 10 / 20 / 40 dk |
| İşyeri hekimi | Sağlık gözetimi, işe giriş ve periyodik muayene | 5 / 10 / 15 dk |
| Diğer sağlık personeli | Hekime destek, sağlık kayıtları | Çok tehlikelide 10 ve üzeri çalışanda |
Uzmanın belge sınıfı
İş güvenliği uzmanları (A), (B) ve (C) sınıflarına ayrılır. (A) her işyerinde, (B) tehlikeli ve az tehlikelide, (C) yalnızca az tehlikelide görev yapabilir. Uzmanın görevlerini tek tek merak ediyorsanız iş güvenliği uzmanı nedir ve görevleri nelerdir yazımızı okuyabilirsiniz. Teklif alırken uzmanın sınıfını yazılı istemek, eşleşmeyi baştan güvenceye alır.
Hekimin yeri
İşyeri hekimi, çalışanın işe uygunluğunu değerlendirir ve sağlık gözetimini sürdürür. Ek-2 formu olarak bilinen işe giriş ve periyodik muayene kayıtları da hekimin işidir. Hekimlik tarafını ayrıca işyeri hekimliği hizmeti sayfamızda anlatıyoruz. Uzman ile hekimin aynı çatı altında olması, saha gözlemiyle sağlık bulgusunun aynı masada buluşmasını sağlar.
Hangi İşyerleri OSGB’den Hizmet Alır?
Kendi kadrosunda uzman ve hekim çalıştırmayan her işyeri OSGB’den hizmet alabilir. Tam zamanlı uzman zorunluluğu az tehlikelide 1000, tehlikelide 500, çok tehlikelide 250 çalışanda başlar. Bu eşiklerin altındaki işletmelerin çoğu için OSGB en pratik yoldur. Hangi yolu seçeceğinizi önce tehlike sınıfınız belirler.
Sınıf neden belirleyici?
İşyerinin tehlike sınıfı, NACE faaliyet koduna göre İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde belirlenir. Uzmanın süresi, belge sınıfı ve pek çok yükümlülük buna göre değişir. Kendi sınıfınızı nasıl öğreneceğinizi tehlike sınıfı nedir yazımızda adım adım anlatıyoruz. Sınıfı bilmeden alınan teklif, çoğu zaman yanlış dakikayla hesaplanmış olur.
Az bilinen istisna
50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerinde işveren, Bakanlığın eğitimini tamamlarsa hizmeti kendisi yürütebilir. Ama işin bir ucu dışarıda kalır: işe giriş ve periyodik muayeneler bu kapsama girmez. Yani “kendim yaparım” diyen işveren de sağlık kâğıdı için yine bir hekime ihtiyaç duyar.
OSGB’ye Yetkiyi Kim Verir?
OSGB’ler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yetkisiyle çalışır. Yetki, personel, mekân ve donanım şartları sağlandığında verilir ve Bakanlık denetimine tabidir. Bir birimin yetkili olup olmadığı, uzman ve hekim görevlendirmesinin İSG-KATİP’e işlenebilmesinden de anlaşılır; yetkisiz bir birim bu kaydı yapamaz. Kısacası yetki, OSGB’nin kapıdaki tabelası değil, sistemdeki kaydıdır.
Bakanlığın rolü
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yetkilendirme ve denetimi yürütür. Uzman ve hekim görevlendirme kayıtları da Bakanlığın İSG-KATİP sisteminde tutulur. İşveren, kendi işyerine yapılan görevlendirmeyi bu sistem üzerinden onaylar. Onaylanmamış bir görevlendirme, uzman sahaya gelmeye başlamış olsa bile resmî olarak başlamamış sayılır.
İşveren neyi kontrol etmeli?
OSGB’nin yetki belgesini istemek ve sözleşmedeki unvanla karşılaştırmak yeterli bir ilk kontroldür. Sonra uzmanın belge sınıfı ve teklif edilen dakika gelir. Bu kontrolleri tek listede topladığımız OSGB nasıl seçilir rehberimiz işinizi kolaylaştırır. Rehberi teklif toplantısına yanınızda götürmek, karşılaştırmayı aynı ölçüyle yapmanızı sağlar.
OSGB ile Çalışınca Sorumluluk Kime Geçer?
Kısa cevap: hiç kimseye geçmez; sorumluluk her durumda işverende kalır. 6331 sayılı Kanun, dışarıdan hizmet almanın işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını açıkça söyler. OSGB tespit eder, önerir ve yol gösterir; kararı verip uygulayan işverendir. Bu, OSGB ile çalışan işverenlerin en çok şaşırdığı kuraldır: hizmet dışarıdan alınır, sorumluluk içeride kalır.
“Uzman tuttuk, iş bitti” yanılgısı
Birçok işveren sözleşmeyi imzaladıktan sonra işin OSGB’ye devredildiğini düşünür. Oysa uzmanın yazdığı öneri uygulanmadıkça kâğıt üstünde kalır. Kaza ya da denetim anında sorulan soru “uzmanınız var mı” değil, “önerileri uyguladınız mı” olur. Bu yüzden uzmanın önerisini bir sonraki ziyarete kadar kapatmak, kapatılamıyorsa gerekçesini yazmak işverenin en güçlü güvencesidir.
Risk değerlendirmesinde iş bölümü
Risk değerlendirmesi buna iyi bir örnektir. İşveren sorumludur; ekipte işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcisi ve destek elemanı yer alır. Nasıl yürüdüğünü risk değerlendirmesi nasıl yapılır yazımızda anlatıyoruz. Kısacası OSGB ekibe uzman ve hekim verir; ekibin başı yine işverendir.
OSGB Hangi Belgeleri ve Kayıtları Yürütür?
OSGB, işyerinin iş güvenliği dosyasını canlı tutar. Risk değerlendirmesi, acil durum planı, eğitim kayıtları, sağlık gözetimi kayıtları ve uzmanın yazılı önerileri bu dosyanın ana parçalarıdır. Belgelerin her biri belirli aralıklarla ya da önemli bir değişiklikte yenilenir; OSGB bu tarihleri takip eder.
Dosyada olması gerekenler
Dosya, işyerinin iş güvenliği geçmişini anlatan tek yerdir. İyi tutulmuş bir dosyada en az aşağıdaki beş kayıt bulunur. Bir denetimde ya da müşteri tedarikçi denetiminde ilk istenen belgeler de genellikle bunlardır. Sıralamada ilk madde en kritik olanıdır, çünkü diğer kayıtların hepsi ona dayanır:
- Güncel risk değerlendirmesi.
- Acil durum planı ve tatbikat kayıtları.
- Eğitim katılım kayıtları.
- İşe giriş ve periyodik muayene kayıtları.
- Uzmanın tespit ve önerileri.
Yenileme takvimi
Risk değerlendirmesi ve acil durum planı çok tehlikelide en geç 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yılda bir yenilenir. Yeni makine, tadilat ya da kaza gibi önemli değişikliklerde süre beklenmez. OSGB’nin en değerli işlerinden biri bu tarihleri sizin yerinize izlemektir.
Hizmetin kendisi
Bu belgeler hizmetin çıktısıdır, kendisi değildir. Asıl iş, uzmanın ve hekimin düzenli olarak sahada bulunmasıdır. Akademik Başarı İş Sağlığı ve Güvenliği olarak hizmeti nasıl kurduğumuzu iş güvenliği hizmeti sayfamızda anlatıyoruz; sorularınız için 0 216 771 60 72 numaralı telefondan da bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
OSGB ile İSG firması aynı şey mi?
Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Resmî adı Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’dir ve Bakanlık yetkisi taşır. Bir firmanın bu adı kullanabilmesi için yetkili olması gerekir.
OSGB yalnızca işyerine mi gelir, yoksa merkezde de hizmet verir mi?
İkisi de olabilir. Uzman çoğunlukla işyerinde çalışır; muayene ve tetkikler ise OSGB’nin merkezinde ya da işyerinde planlanabilir.
OSGB’den hizmet almaya nasıl başlarım?
Önce tehlike sınıfınızı ve çalışan sayınızı netleştirin, sonra yetkili bir OSGB’den teklif alın. Tüm yolu iş güvenliği hizmeti nasıl alınır rehberimizde dokuz başlıkta topladık.
Hızlı Özet
- OSGB, Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi’nin kısaltmasıdır ve Bakanlık yetkisiyle çalışır.
- İçinde iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerektiğinde diğer sağlık personeli görev alır.
- Kendi kadrosunda uzman ve hekim çalıştırmayan işyerleri OSGB’den hizmet alır.
- OSGB ile çalışmak işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
- OSGB, risk değerlendirmesi ve acil durum planı gibi belgelerin yenileme takvimini izler.
Kısa Sözlük
- Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB), işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini Bakanlık yetkisiyle sunan birimdir.
- Diğer sağlık personeli, çok tehlikeli sınıfta 10 ve daha fazla çalışanlı işyerlerinde hekime destek olan sağlık çalışanıdır.
- İSG-KATİP, uzman ve hekim görevlendirmelerinin kaydedildiği Bakanlık sistemidir.
Sıradaki Adım
Artık şunu biliyorsunuz: OSGB işin yükünü paylaşır, sorumluluğu değil. İşyeriniz için hangi kapsamın gerektiğini öğrenmek isterseniz iletişim sayfamızdan bize yazın; tehlike sınıfınızı ve çalışan sayınızı birlikte netleştirelim.
