2, 4, 6, 30, 40, 50 ve 1: İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, işverenin bilmesi gereken kuralların çoğunu bu birkaç rakama sığdırır. Plan tehlike sınıfına göre en geç 2, 4 veya 6 yılda bir yenilenir. Destek elemanı her 30, 40 veya 50 çalışana göre belirlenir. Tatbikat yılda en az bir kez yapılır.
Bu yazıda yönetmeliğin ve İlkyardım Yönetmeliği’nin rakamlarını madde numaralarıyla tek yerde topladık. 2026’da İstanbul Anadolu Yakası’nda imalat, inşaat ve ofis işyerleriyle çalışırken en sık sorulan soru “bizim için hangi rakam geçerli” sorusu oluyor. Her rakamın yanına bu yüzden tek cümlelik bir “bu ne demek” yorumu ekledik.
Yönetmelik Hangi Rakamlarla Çalışır?
Yönetmeliğin rakamları üç soruya cevap verir: plan ne zaman yenilenir, kaç kişilik ekip kurulur ve ne sıklıkla tatbikat yapılır. Bu rakamların neredeyse tamamı tehlike sınıfına göre basamaklanır. İlkyardımcı oranı ise ayrı bir yönetmelikten gelir ama aynı mantıkla çalışır. Aşağıdaki tablo tüm rakamları kaynağıyla gösteriyor.
Acil durumlar hakkında yönetmelik ve ilgili düzenlemelerdeki rakamlar:
| Kural | Çok tehlikeli | Tehlikeli | Az tehlikeli | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| Plan yenileme (en geç) | 2 yıl | 4 yıl | 6 yıl | md. 14/2 |
| Destek elemanı eşiği (her ekip için) | 30 çalışana 1 | 40 çalışana 1 | 50 çalışana 1 | md. 11/1 |
| Eşiği aşan her grup için | 30’da 1 ilave | 40’ta 1 ilave | 50’de 1 ilave | md. 11/1 |
| 10’dan az çalışan | – | – | Tek kişi yeterli | md. 11/5 |
| Tatbikat | Yılda en az 1 | Yılda en az 1 | Yılda en az 1 | md. 13 |
| İlkyardımcı | 10 çalışana 1 | 15 çalışana 1 | 20 çalışana 1 | İlkyardım Yönetmeliği |
Tablo nasıl okunur?
Önce işyerinizin tehlike sınıfını bulun; bu sınıf NACE faaliyet koduna göre İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde belirlenir. Sonra kendi sütununuzdaki rakamları alın. Tatbikat dışındaki tüm kurallar sınıfa göre değişir. Bu ne demek: aynı binada iki farklı sınıftan işveren varsa rakamları da farklıdır.
Rakamların ortak mantığı
Tablonun genel eğilimi açıktır: tehlike arttıkça süreler kısalır, eşikler düşer. Çok tehlikeli bir işyeri planını daha sık yeniler ve daha az çalışana bir destek elemanı ayırır. Bu ne demek: riskin yüksek olduğu yerde yönetmelik, hem zamanı hem kişi sayısını sıkılaştırır.
Plan Kaç Yılda Bir Yenilenir: 2, 4, 6?
Plan çok tehlikeli sınıfta en geç 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yılda bir yenilenir (md. 14/2). “En geç” ifadesi önemlidir; bu süreler bir tavan, takvim değil. İşyerinde önemli bir değişiklik olursa süre dolması beklenmez, plan hemen güncellenir. Tetikleyicilerin listesi ayrı bir yazının konusudur.
Çok tehlikelide 2 yıl
İnşaat işlerinin çoğu gibi çok tehlikeli sınıftaki işlerde plan en geç 2 yılda bir yenilenir. Bu ne demek: 2026’da hazırlanan bir plan, hiçbir değişiklik olmasa bile en geç 2028’de yeniden ele alınır. Şantiyeler sürekli değiştiği için çoğu zaman bu süreden önce güncelleme gerekir.
Tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yıl
Tehlikeli sınıfta süre 4, az tehlikelide 6 yıldır. Bu ne demek: süre uzadıkça planın unutulma ihtimali artar; 6 yıl içinde çalışanlar, kat düzeni ve görevliler büyük ölçüde değişebilir. Uzun süre, planın dosyada bekletilmesi için bir izin değildir. Çalışan ve görevli değiştikçe planın ilgili bölümü süre beklenmeden güncellenir.
Risk değerlendirmesiyle aynı takvim
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği de aynı rakamları kullanır: çok tehlikelide 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yıl. Bu ne demek: iki belgeyi aynı takvimde yenilemek mümkündür ve pratiktir. Ne zaman yenileneceğini ayrıntılı görmek için acil durum planı ne zaman yenilenir yazımıza bakabilirsiniz.
Destek Elemanı Sayısı Nasıl Hesaplanır: 30, 40, 50?
Destek elemanı, arama-kurtarma-tahliye ve yangınla mücadele için ayrı ayrı belirlenir (md. 11/1). Çok tehlikelide 30, tehlikelide 40, az tehlikelide 50 çalışana kadar 1 kişi görevlendirilir. Bu sayıyı aşan her 30, 40 veya 50 çalışan için 1 ilave kişi eklenir. Hesap iki ekip için ayrı yapılır.
Örnek hesap
Hesabı somutlaştırmak için eşiklerin tam katlarında üç örnek işyeri seçtik; aşağıdaki tablo her biri için kaç destek elemanı gerektiğini gösteriyor. Bu ne demek: üç işyerinin çalışan sayısı farklı olsa da ekip büyüklüğü aynı çıkar, çünkü eşik tehlike sınıfına göre ayarlanır.
| İşyeri | Çalışan | Her ekip için | İki ekip toplam |
|---|---|---|---|
| Çok tehlikeli | 60 | 2 kişi | 4 kişi |
| Tehlikeli | 80 | 2 kişi | 4 kişi |
| Az tehlikeli | 100 | 2 kişi | 4 kişi |
10’dan az çalışanlı az tehlikeli işyeri
Az tehlikeli sınıfta 10’dan az çalışanı olan işyerinde tek kişi yeterlidir (md. 11/5). Bu ne demek: küçük bir ofiste aynı kişi, eğitimini tamamlamış olmak şartıyla hem tahliye hem yangınla mücadele görevini üstlenebilir. Görevin tanımı ve eğitimi için destek elemanı nedir yazımız ayrıntı veriyor.
Vardiya etkisi
Hesap, işyerinde aynı anda bulunan çalışanlar düşünülerek kurulmalıdır. Bu ne demek: üç vardiyalı bir fabrikada her vardiyanın kendi ekibi olmalıdır. Gündüz ekibinde olup gece işyerinde bulunmayan bir destek elemanı, gece alarmında sayılmaz. Ekiplerin görev dağılımı acil durum ekipleri yazımızda anlatılıyor.
Tatbikat Neden “Yılda En Az Bir”?
Yönetmelik tatbikatı yılda en az bir kez ister (md. 13). Bu rakam, tehlike sınıfına göre değişmeyen tek kuraldır. “En az” ifadesi bir taban koyar; işyeri gerekli görürse daha sık tatbikat yapabilir. Tatbikat, planın kâğıtta kalıp kalmadığını gösteren tek ölçüdür ve sonuçları plana işlenir.
Taban, tavan değil
Yılda bir tatbikat, yönetmeliğin asgarisidir. Bu ne demek: yeni bir bölüm açan, çok vardiyalı çalışan ya da çalışan devri yüksek olan bir işyeri için bir tatbikat çoğu zaman yetmez. Sıklığa işyeri, risk değerlendirmesinin sonucuna göre karar verir. Tatbikat raporundaki bulgular bu kararın da dayanağı olur.
Tatbikattan plana dönüş
Tatbikatta görülen her aksaklık, örneğin kilitli bir kapı ya da eksik bir yoklama listesi, plana geri işlenir. Bu ne demek: tatbikat yalnızca “yangın tatbikatı yaptırmak” diye dosyaya girmez; planın bir sonraki sürümünü besleyen bir kayıttır. Bir sonraki tatbikat, önceki raporda yazılan eksiklerin giderilip giderilmediğini de sınar.
İlkyardımcı Oranı 10, 15, 20 Ne Anlatır?
İlkyardım Yönetmeliği; az tehlikelide 20, tehlikelide 15, çok tehlikelide 10 çalışana 1 ilkyardımcı ister. Bu oran, acil durum planındaki ekip listesinin bir parçasıdır. İlkyardımcı sayısı destek elemanı sayısından bağımsız hesaplanır ve çoğu işyerinde ondan daha fazla kişi gerektirir. Planda her ilkyardımcının adı ve iletişim bilgisi yer alır.
Aynı işyerinde iki hesap
Tehlikeli sınıfta 120 çalışanlı bir işyerini düşünün. Destek elemanı için her ekipte 3 kişi gerekir. İlkyardımcı için ise 15 çalışana 1 oranıyla 8 kişi gerekir. Bu ne demek: ilkyardım ekibi, işyerinin en kalabalık acil durum ekibi olabilir; eğitim planı buna göre yapılır.
Sertifika takibi
İlkyardımcıların sertifikası geçerli olmalı ve isimleri planda yer almalıdır. Bu ne demek: ilkyardımcı işten ayrıldığında hem liste hem eğitim planı güncellenir. Eksik kişiler için ilk yardım eğitimi planlanır. Sertifika yenileme tarihlerini planın ekinde tutmak, eksik kişiyi denetimden önce görmenizi sağlar.
Plan İçeriği ve Sorumluluk Hangi Maddelerde?
Rakamların yanında yönetmeliğin dört maddesi sorumluluğu belirler. Planı işveren hazırlar (md. 5). Planın asgari içeriği, kroki dahil, md. 12’de tek tek sayılır. Aynı alanı paylaşan işverenler planı ortak hazırlar (md. 17); asıl işveren tüm işyerinden, alt işveren kendi alanından sorumludur (md. 18).
Planın asgari içeriği (md. 12)
Md. 12, her planda bulunması gereken bilgileri tek tek sayar ve listeyi krokiyle bitirir. Bu ne demek: geçerlilik tarihi yazılmamış bir plan, yenileme takibini de imkânsız hâle getirir. Başlıkların doldurulma yolunu acil durum eylem planı nasıl hazırlanır yazımızda bulabilirsiniz. Liste şöyledir:
- İşyeri unvanı, adresi ve işverenin adı
- Planı hazırlayanlar
- Hazırlanma ve geçerlilik tarihleri
- Belirlenen acil durumlar
- Önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler
- Müdahale ve tahliye yöntemleri
- Kroki
Ortak alan ve alt işveren (md. 17-18)
Bir fabrikada temizlik ya da yemek hizmeti alt işverenle yürütülüyorsa plan bu çalışanları da kapsar. Bu ne demek: asıl işveren, alt işverenin çalışanlarını tahliye sayımında unutamaz. Ortak sayım listesi bu yüzden iki işverenin çalışanlarını birlikte içerir. Sorumluluk paylaşımını alt işverenli işyerlerinde acil durum planı yazımız ayrıntılı ele alıyor.
Bu rakamların işyerinize nasıl uygulanacağını birlikte hesaplamak isterseniz acil durum eylem planları hizmetimize göz atabilir ya da Akademik Başarı İş Sağlığı ve Güvenliği’ni 0 216 771 60 72 numarasından arayabilirsiniz. Çalışan sayınız ve tehlike sınıfınızla ekip hesabını birlikte çıkarırız.
Sıkça Sorulan Sorular
Yönetmeliğin tam metnine nereden ulaşabilirim?
Yönetmeliğin yürürlükteki metnine Resmî Gazete ve mevzuat arşivleri üzerinden ulaşabilirsiniz. Yorum yaparken her zaman güncel metni esas almak gerekir.
Destek elemanı ile ilkyardımcı aynı kişi olabilir mi?
Görev dağılımı işyerinin büyüklüğüne ve risklerine göre planlanır. Her görev için gereken eğitimin alınmış olması ve kişinin aynı anda iki görevi yürütüp yürütemeyeceğinin değerlendirilmesi gerekir; bu kararı uzmanla birlikte verin.
Çalışan sayısı eşiği aştığında ne yapmalıyım?
Ekip listesini yeni sayıya göre güncelleyin, eksik kişileri belirleyip eğitimlerini planlayın ve planın ilgili bölümünü yenileyin.
Hızlı Özet
- Plan en geç 2, 4 veya 6 yılda bir yenilenir (md. 14/2); önemli değişiklikte beklenmez.
- Destek elemanı her ekip için 30, 40 veya 50 çalışana göre hesaplanır (md. 11/1).
- 10’dan az çalışanlı az tehlikeli işyerinde tek kişi yeterlidir (md. 11/5).
- Tatbikat yılda en az bir kez yapılır (md. 13).
- İlkyardımcı oranı 10, 15 ve 20 çalışana 1’dir.
Kısa Sözlük
- Geçerlilik tarihi, planın yenilenmesi gereken en geç zamanı gösteren ve planda yazılı olması gereken tarihtir.
- Eşik, bir ilave destek elemanı gerektiren çalışan sayısı sınırıdır.
- İlkyardımcı, ilkyardım eğitimini tamamlayıp sertifika almış ve planda adı geçen çalışandır.
- İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği, işyerlerinin NACE koduna göre tehlike sınıfını belirleyen düzenlemedir.
Sıradaki Adım
Çalışan sayınızı ve NACE kodunuzu bize iletin; size özel rakam tablosunu birlikte çıkaralım. 0 216 771 60 72 numarasını arayabilir ya da iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.
