Açık konuşalım: işyeri hekimi ile çalışmanın verimi, çoğu zaman hekim kapıdan girmeden önce işverenin masasında belirlenir. Güncel bir çalışan listesi, son risk değerlendirmesi, muayene takvimi, kaza kayıtları, gizli bir sağlık dosyası ve yazılı bir süre planı hazırsa, hekim ayırdığı süreyi gerçek işe harcar. Bu altı şey eksikse, aynı süre kâğıt aramakla geçer.
Akademik Başarı İş Sağlığı ve Güvenliği olarak 13 yıllık tecrübemizle, Maltepe Esenkent’teki merkezimizden çalışıyoruz. 2026’da İstanbul Anadolu Yakası’nda inşaattan gıdaya, tekstilden imalata kadar farklı sektörlerde aynı tabloyu görüyoruz: hazırlıklı işyerinde hekim ziyareti bir çalışma günüdür, hazırlıksız işyerinde ise bir tanışma ziyaretine dönüşür. Aşağıdaki altı başlık, bu farkı yaratan hazırlıkları sırasıyla anlatıyor.
Güncel çalışan listesi, ilk ziyaretin yakıtıdır
Hekimin her işi bir isimle başlar. Kimin işe yeni girdiği, kimin görev değiştirdiği, kimin hangi vardiyada çalıştığı bilinmeden sağlık gözetimi planlanamaz. Bu yüzden ilk hazırlık, giriş tarihi, görev tanımı ve vardiya bilgisini içeren güncel bir çalışan listesidir. Liste ne kadar güncelse, hekimin ilk saati o kadar verimli geçer.
Listede bulunması gereken bilgiler
Ad soyad, işe giriş tarihi, görev ve çalıştığı bölüm temel bilgilerdir. Bunlara vardiya, son muayene tarihi ve varsa gece postasında çalışma bilgisi eklenmelidir. Çocuk, genç ve gebe çalışanların ayrıca işaretlenmesi faydalıdır; çünkü bu grupta periyodik muayene en geç 6 ayda bir yapılır. Sağlık bilgisi bu listede yer almaz, o gizli dosyada durur.
Görev değişikliğini atlamamak
Bir çalışanın bölümü değiştiğinde, yeni görevinin riskleri de değişir. 6331 sayılı Kanun md. 15, iş değişikliğini muayene gerektiren haller arasında sayar. Depodan üretim hattına geçen bir çalışanın listedeki görevi güncellenmezse, hekim bu değişikliği fark edemez. Görev değişikliğini listeye işlemek, birkaç dakikalık bir iştir ama büyük bir boşluğu kapatır.
Risk değerlendirmesi ve ölçümler hekimin masasında olmalı
Hekim, çalışanın sağlığını işin riskleriyle birlikte okur. Gürültü, toz, kimyasal ve ergonomi bilgisi olmadan hangi tetkikin gerektiğine sağlıklı karar veremez. Bu nedenle risk değerlendirmesinin son sürümü ve varsa ortam ölçüm sonuçları, ziyaretten önce hekimle paylaşılmalıdır. Böylece muayene ve tetkik planı belgeye dayanır.
Tetkik seçimi riskten doğar
Odyometri, solunum fonksiyon testi (SFT), akciğer grafisi ya da kan tahlili herkese aynı şekilde istenmez. İşyeri hekimi, risk değerlendirmesinde öne çıkan tehlikelere göre tetkik listesini belirler. Gürültülü bir bölümde çalışanlar işitme testinden geçirilir. Belge elinizde değilse, hekim ya genel bir liste ister ya da eksik bir plan yapar.
Yenileme tarihini birlikte izlemek
Risk değerlendirmesi, çok tehlikelide en geç 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yılda bir yenilenir. Yeni makine, proses değişikliği, tadilat, kaza ya da meslek hastalığı gibi önemli bir değişiklikte ise beklemeden güncellenir. Hekimin bu tarihleri bilmesi, sağlık bulgularını yeni değerlendirmeye zamanında taşımasını sağlar.
Muayene takvimi kimin elinde?
Muayene takvimi hekimin sorumluluğundadır ama takvimin işlemesi işverenin düzenine bağlıdır. Periyodik muayeneler az tehlikelide en geç 5, tehlikelide 3, çok tehlikelide 1 yılda bir yapılır. Bu tarihleri yıl başında çalışan listesine işlemek, kaçan muayeneleri sonradan telafi etmekten çok daha kolaydır.
Aşağıdaki tablo, işyeri hekimi ile çalışmada hangi hazırlığı kimin, ne zaman yapacağını özetliyor.
| Hazırlık | Kim hazırlar | Ne zaman |
|---|---|---|
| Güncel çalışan listesi | İK veya idari işler | Her ziyaretten önce |
| Risk değerlendirmesi ve ölçümler | İş güvenliği uzmanı ile işveren | Yenilemede ve değişiklikte |
| Muayene takvimi | Hekim, irtibat kişisiyle birlikte | Yıl başında ve her girişte |
| Kaza ve uzaklaşma kaydı | İrtibat kişisi | Olaydan sonra gecikmeden |
| Gizli sağlık dosyası | Hekim | Sürekli |
| Yazılı süre ve ziyaret planı | İşveren ile hizmet sağlayıcı | Sözleşmede, yıllık gözden geçirmede |
Takvimi tek tabloda tutmak
Çalışan adı, son muayene tarihi ve bir sonraki muayene tarihinden oluşan basit bir tablo yeterlidir. Bu tablo İK ekibinin işe giriş takibiyle aynı yerde durursa, kimin hekime görünme zamanının geldiği tek bakışta anlaşılır. Karmaşık yazılımlar şart değildir; şart olan, tablonun düzenli güncellenmesidir.
Hekimin süreyi kısaltma yetkisi
Yönetmelikteki süreler en geç sınırlardır. İşyeri hekimi, muayene bulgularına ya da işin riskine göre periyodik muayeneyi daha sık yapmaya karar verebilir. Takvimde bu kararlar için bir not alanı bırakmak, hekimin önerisinin bir sonraki ziyarette unutulmamasını sağlar. Böylece takvim, yalnız yönetmeliği değil hekimin gözlemini de taşır.
Kaza ve uzaklaşma kayıtları hekimle hemen paylaşılır
İş kazası, meslek hastalığı şüphesi ya da sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalar, hekimin bilmesi gereken olaylardır. Bu bilgi bir sonraki ziyareti beklemeden iletilmelidir. Hekim, çalışanın işe dönüşünü, görev uyarlamasını ve risk değerlendirmesine yansıyacak noktaları ancak zamanında bilgilenirse planlayabilir. Gecikmiş bilgi, en iyi hekimi bile geç kalmış bir hekime çevirir.
İşe dönüşte hekimin rolü
6331 md. 15’e göre iş kazası, meslek hastalığı ya da sağlık nedeniyle tekrarlanan uzaklaşmalardan sonra çalışan talep ederse işe dönüşte muayene yapılır. Sürecin nasıl işlediğini işe dönüş muayenesi rehberimiz adım adım anlatıyor. İşverenin görevi, çalışanı bu imkândan haberdar etmek ve hekimi zamanında bilgilendirmektir.
Raporuna aykırı çalıştırmamak
5510 sayılı Kanun md. 21/3, gerekli sağlık raporu olmadan veya raporuna aykırı çalıştıran işverenin, oluşabilecek geçici iş göremezlik ödeneğinden sorumlu tutulabileceğini düzenler. Hekimin “şu işte çalışmasın” notu bu yüzden bir öneri değil, uyulacak bir sınırdır. Kayıt hekime ulaşmazsa bu sınır da çizilemez.
Gizli sağlık dosyası ve tek bir irtibat kişisi şarttır
Kişisel sağlık bilgileri 6331 md. 15/4’e göre gizlidir. Muayene formları ve tetkik sonuçları, genel özlük dosyasından ayrı, işyeri hekiminin sorumluluğunda ve erişimi sınırlı bir dosyada saklanır; İK’ya yalnız “işe uygundur / değildir” sonucu ve gerekli kısıtlar bildirilir. Aynı şekilde işyerinde hekimle iletişimi yürüten tek bir irtibat kişisi belirlenmelidir. Bu iki düzen, hem gizliliği hem de iletişimin hızını korur.
Dosyanın yeri ve erişimi
Kilitli bir dolap ya da erişimi yalnız hekime açık bir dijital klasör yeterlidir. İşverene bildirilen, çalışanın işe uygun olup olmadığıdır; ayrıntılı tıbbi bilgi değil. Çalışanlar sağlık kâğıdının herkesin okuyabileceği bir klasörde durmadığını bildiğinde, hekime daha açık konuşur. Bu da sağlık gözetiminin kalitesini doğrudan artırır.
İrtibat kişisinin görevi
İrtibat kişisi; listeyi günceller, ziyaret gününü organize eder, kaza bilgisini iletir ve hekimin yazılı notlarını takip eder. Bu kişinin sağlık bilgisine erişmesi gerekmez. Görevi, “doktor gelince söyleriz” diye bekleyen soruların bir yerde toplanıp hekime düzenli ulaşmasını sağlamaktır. Böylece hiçbir soru ziyaret günü kapıda unutulmaz, hiçbir not da masada kaybolmaz.
Süre ve ziyaret planı yazılı olmalıdır
Hekimin aylık süresi tehlike sınıfına göre çalışan başına en az 5, 10 veya 15 dakikadır. Bu sürenin kaç ziyarete bölüneceği, hangi vardiyaya denk geleceği ve ziyaretlerde neyin önceleneceği sözleşmede ya da ekinde yazılı olmalıdır. Yazılı plan, beklentileri baştan eşitler ve yıl içinde çıkabilecek yanlış anlamaları önler.
Planın içereceği başlıklar
Yazılı plan uzun bir metin olmak zorunda değildir; bir sayfalık ek bile çoğu zaman yeterlidir. Önemli olan, iki tarafın aynı şeyi anlaması ve yıl içinde aynı belgeye dönebilmesidir. Aşağıdaki liste, planda bulunması gereken başlıkları önem sırasıyla veriyor; ilk madde, diğer hepsinin ölçüsünü belirler:
- Aylık asgari süre ve bu sürenin ziyaretlere dağılımı.
- Muayene ve tetkik kapsamı, tetkiklerin nerede yapılacağı.
- Ziyaret sonrası yazılı notun biçimi ve kime iletileceği.
- Acil durumda hekime ulaşma yolu.
- Kayıtların saklanma ve devir düzeni.
- Yıllık gözden geçirme tarihi.
Maliyeti doğru okumak
Hizmetin maliyeti çalışan sayısı, tehlike sınıfı ve tetkik kapsamıyla birlikte şekillenir. Hangi değişkenlerin rol oynadığını işyeri hekimi ücreti nasıl belirlenir yazımızda ele aldık. Unutulmaması gereken kural şudur: sağlık gözetiminin maliyeti çalışana yansıtılamaz. “Rapor parasını çalışan versin” yaklaşımının mevzuatta yeri yoktur; işe giriş raporunun ücretini de işveren öder.
Hizmetin nasıl alındığını baştan görmek isteyenler için işyeri hekimi hizmeti nasıl alınır yazımız dokuz başlıklı bir yol haritası sunuyor. Bu altı hazırlığı hizmetin işleyişiyle birlikte ele almak için işyeri hekimliği hizmeti sayfamızı inceleyebilir ya da 0 216 771 60 72 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz. Kurumsal teklifi 1 gün içinde hazırlıyoruz.
Hazırlığın neden fark yarattığını sahadan örneklerle merak ediyorsanız, işyeri hekiminin faydaları ve çalışan sağlığı ve verimlilik yazılarımız bu bağı anlatıyor. Kararımız net: hekimi ne kadar iyi seçtiğiniz kadar, ona ne kadar hazır bir işyeri sunduğunuz da önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşyeri hekimi ziyaretinde işveren orada bulunmak zorunda mı?
Zorunlu değildir, ancak hekimin ziyaretinde yetkili bir irtibat kişisinin bulunması gerekir. Bu kişi, hekimin ihtiyaç duyduğu bilgiye ulaşmasını ve notların takip edilmesini sağlar.
Hekim, çalışanın muayene sonucunu işverene açıklar mı?
İşverene bildirilen, çalışanın işe uygun olup olmadığı ve varsa çalışma koşuluna ilişkin sınırlamadır. Ayrıntılı sağlık bilgisi gizlidir ve hekimin sorumluluğunda saklanır.
Ziyaretler arasında bir sorun çıkarsa ne yapmalıyım?
Sözleşmede tanımlanan iletişim kanalından hekime veya hizmet sağlayıcıya hemen bilgi verin. Kaza ve sağlık nedenli uzaklaşmalar bir sonraki ziyareti beklemeden iletilmelidir.
Hızlı Özet
- Hekim ziyaretinin verimi, işverenin hazırlığıyla belirlenir.
- Güncel çalışan listesi ve risk değerlendirmesi ziyaretten önce paylaşılır.
- Periyodik muayene tarihleri yıl başında tek bir tabloya işlenir.
- Kaza ve uzaklaşma bilgisi hekime gecikmeden iletilir.
- Sağlık dosyası gizlidir; özlük dosyasından ayrı, hekimin sorumluluğunda tutulur.
- Süre ve ziyaret planı yazılı olur ve yılda bir gözden geçirilir.
Kısa Sözlük
- İrtibat kişisi, işyerinde hekimle iletişimi ve ziyaret organizasyonunu yürüten görevlidir.
- Periyodik muayene, tehlike sınıfına göre belirli aralıklarla tekrarlanan sağlık muayenesidir.
- Görev uyarlaması, hekimin değerlendirmesine göre çalışanın işinde yapılan geçici veya kalıcı düzenlemedir.
- Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikelerin belirlenip önlemlerinin planlandığı yazılı çalışmadır.
Sıradaki Adım
Hazırlık listenizi bizimle paylaşın, eksik halkaları ilk ziyarette birlikte tamamlayalım. Talebinizi iletişim sayfamızdan iletebilir ya da 0 216 771 60 72 numaralı hattı arayabilirsiniz.
