Kadrolu iş güvenliği uzmanı mı, OSGB mi? Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur; cevabı çalışan sayınız, tehlike sınıfınız ve hizmetin sürekliliğine verdiğiniz önem belirler. Kısa yol şudur: tam zamanlı uzman eşiğinin altındaki işyerlerinde OSGB modeli çoğu zaman daha dengeli, eşiği aşan işyerlerinde ise kadrolu uzman güçlü bir adaydır.
Bu yazıda iki modeli önce altı kriterle tek tek tartıyor, sonra bir tabloda yan yana koyuyor ve en sonda kime hangisinin uyduğunu gerekçesiyle yazıyoruz. 2026’da İstanbul Anadolu Yakası’nda imalattan perakendeye pek çok işletme “kendi uzmanını tutmak” ile “işi dışarı vermek” arasında karar veriyor. Karar fiyat üzerinden değil, kriterler üzerinden verildiğinde daha sağlam olur.
Kadrolu Uzman ile OSGB Arasındaki Temel Fark Nedir?
Kadrolu uzman, işyerinizin bordrosunda yer alan ve iş güvenliği uzmanı belgesiyle görevlendirilen kendi çalışanınızdır. OSGB ise Bakanlık yetkisiyle çalışan, uzman, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelini sözleşmeyle işyerinize görevlendiren ortak sağlık ve güvenlik birimidir. Fark, uzmanın kime bağlı olduğunda ve hizmetin kimin tarafından organize edildiğindedir.
Kadrolu modelin mantığı
Kadrolu modelde uzman işyerinin bir parçasıdır. Her gün sahadadır, üretim temposunu ve ekibi yakından tanır. Buna karşılık işe alım, izin planlaması, eğitim ve görevlendirme kaydı gibi işlerin hepsi işverenin üzerindedir. İşyeri hekimi ve gerekiyorsa diğer sağlık personeli için ayrıca bir düzen kurmanız gerekir.
OSGB modelinin mantığı
OSGB modelinde işyeriniz, hesaplanan aylık süre kadar uzman hizmeti alır. Uzman, hekim ve eğitim aynı sözleşme çatısı altında toplanır. Uzman izne çıktığında ya da değiştiğinde yerine kimin bakacağı birimin sorumluluğundadır. Bu modelin baştan sona nasıl kurulduğunu iş güvenliği hizmeti nasıl alınır rehberimizde adım adım anlattık.
Karşılaştırmada Hangi 6 Kriter Kullanılır?
Altı kriter, iki modelin gerçek farkını ortaya koyan ölçütlerdir. İlk üçü yasal ve süreklilikle, son üçü işin yönetimiyle ilgilidir. Kriterlerin ağırlığı işyerine göre değişir; küçük bir ofiste ekip kapsamı, büyük bir fabrikada saha varlığı öne çıkabilir. Aşağıdaki sıra, sahada en sık belirleyici olan kriterden başlar.
- Yasal süreyi karşılama
- Belge sınıfı uyumu
- Süreklilik ve vekâlet
- Ekip kapsamı
- Yönetim yükü
- Saha varlığı
Kriter 1: Yasal süreyi karşılama
Uzman, çalışan başına ayda az tehlikelide 10, tehlikelide 20, çok tehlikelide 40 dakika ayırmak zorundadır. Bu süre çalışanı az olan işyerinde birkaç saate denk gelir; tam mesaili bir kadroyu doldurmaz. Hesabın ayrıntısını uzman çalışma süresi yazımızda bulabilirsiniz. Süre büyüdükçe kadrolu modelin anlamı artar.
Kriter 2: Belge sınıfı uyumu
İş güvenliği uzmanı belgesinin üç sınıfı vardır. (A) sınıfı tüm işyerlerinde, (B) sınıfı tehlikeli ve az tehlikelide, (C) sınıfı yalnızca az tehlikelide görev yapabilir. Kadrolu uzman alırken belgenin sınıfınıza uyduğundan emin olmanız gerekir. OSGB ise işyerinin sınıfına uygun belgeli uzmanı kendi kadrosundan görevlendirir.
Kriter 3: Süreklilik ve vekâlet
Kadrolu uzman izne çıktığında, hastalandığında ya da işten ayrıldığında hizmet bir süre “ortada kalabilir”. Yeni uzman bulana kadar geçen sürede risk değerlendirmesi ve eğitim takvimi aksar. OSGB modelinde vekâlet, birimin kendi uzman kadrosuyla çözülür. Süreklilik, özellikle vardiyalı ve hızlı büyüyen işyerlerinde belirleyicidir.
Yönetim Tarafında Hangi Model Daha Hafiftir?
Yönetim yükü açısından OSGB modeli işverene daha hafif gelir, çünkü uzman, hekim ve eğitim tek sözleşmeyle yürür. Kadrolu modelde ise her rol için ayrı kadro, ayrı takip ve ayrı kayıt gerekir. Öte yandan kadrolu uzman, saha varlığında açık ara öndedir. Son üç kriter bu dengeyi gösterir.
Kriter 4: Ekip kapsamı
İş güvenliği hizmeti yalnızca uzmandan ibaret değildir. İşyeri hekimi, çok tehlikeli sınıfta 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerinde diğer sağlık personeli ve eğitimler de gerekir. Kadrolu uzman bu rolleri tek başına üstlenemez. OSGB’de bu ekip, tek bir koordinasyon altında görevlendirilir.
Kriter 5: Yönetim yükü
Kadrolu modelde bordro, izin, mesleki gelişim ve İSG-KATİP üzerinden görevlendirme kaydı işverenin işidir. “Kâğıt işi” bazen uzmanın sahaya ayırdığı zamanı da azaltır. OSGB modelinde görevlendirme ve takip düzeni birim tarafından kurulur. İşveren, sözleşmede yazan çıktıları kontrol eden taraf olur.
Kriter 6: Saha varlığı
Kadrolu uzman her gün işyerindedir; ramak kala olaylarını, vardiya değişimlerini ve yeni makineleri anında görür. OSGB uzmanı ise hesaplanan süre kadar sahada bulunur. Bu fark, büyük ve çok tehlikeli işyerlerinde önem kazanır. Çalışanı az olan işyerinde ise düzenli ve kayıtlı ziyaretler genellikle yeterli takibi sağlar.
Kadrolu Uzman mı OSGB mi: Tablo Ne Gösteriyor?
Altı kriteri yan yana koyduğumuzda tablo, iki modelin farklı işyeri büyüklüklerine uyduğunu gösterir. Kadrolu uzman saha varlığında, OSGB süreklilik, ekip kapsamı ve yönetim yükünde öne çıkar. Yasal süre ve belge sınıfı ise iki modelde de doğru kurulduğunda karşılanabilir. Son satır, karşılaştırmayı tek cümleye indirir.
Kadrolu iş güvenliği uzmanı mı OSGB mi, altı kriterli karşılaştırma:
| Kriter | Kadrolu uzman | OSGB |
|---|---|---|
| Yasal süreyi karşılama | Büyük işyerinde doğal olarak karşılanır | Hesaplanan süre sözleşmeye yazılır |
| Belge sınıfı uyumu | İşe alımda kontrol edilir | Birim sınıfa uygun uzmanı görevlendirir |
| Süreklilik ve vekâlet | İzin ve ayrılıkta boşluk riski | Birimin uzman kadrosuyla vekâlet |
| Ekip kapsamı | Hekim ve DSP ayrıca aranır | Uzman, hekim, DSP ve eğitim birlikte |
| Yönetim yükü | Kadro ve kayıt işverende | Görevlendirme düzeni birimde |
| Saha varlığı | Her gün işyerinde | Hesaplanan süre kadar |
| Kime uygun | Tam zamanlı eşiği aşan işyeri | Eşiğin altındaki işyeri |
Tablo nasıl okunur?
Tabloyu okurken her satırda “benim işyerim için bu kriter ne kadar önemli?” diye sorun. Saha varlığı sizin için kritikse kadrolu modele, süreklilik ve ekip kapsamı kritikse OSGB modeline doğru bir eğilim oluşur. Tek bir satıra bakarak karar vermek yanıltıcı olabilir. Ağırlıklı bakış daha sağlıklı sonuç verir.
Eşik çizgisi neden belirleyici?
Tam zamanlı uzman eşiği az tehlikelide 1.000, tehlikelide 500, çok tehlikelide 250 çalışandır. Bu eşik, kısmi sürenin tam bir mesaiye ulaştığı noktadır. Eşiğin altında kadrolu uzman tutmak, mesainin büyük bölümünü yasal sürenin dışında bırakır. Eşiğin üstünde ise tam zamanlı görevlendirme zaten gerekir.
Kime Hangisi Uygun?
Gerekçeli sonucumuz şudur: tam zamanlı eşiğin altındaki işyerlerinde OSGB modeli, eşiği aşan işyerlerinde kadrolu uzman daha dengeli seçenektir. Gerekçe, yasal sürenin mesaiyi doldurup doldurmadığıdır. Arada kalan, hızla büyüyen veya çok şubeli işyerlerinde iki modelin birlikte kullanıldığı karma düzenler de görülür.
Eşiğin altındaki işyerleri
Eşiğin altındaki bir işyeri için yasal süre birkaç saatten birkaç on saate kadar uzanır. Bu süre için tam mesaili bir uzman istihdam etmek, kaynak açısından dengesizdir. Uzman, hekim ve eğitimin tek çatı altında toplanması da yönetim yükünü azaltır. Bu işyerlerinde OSGB modeli öne çıkar.
Eşiği aşan işyerleri
Eşiği aşan işyerinde uzmanın tüm mesaisini o işyerine ayırması gerekir. Bu durumda kadrolu uzman, saha varlığı ve işyerini tanıma açısından avantajlıdır. Hekim, DSP ve eğitim için ayrı bir düzen kurulması gerektiğini de hesaba katın. Bu yapıyı nasıl kurduğunuzu sözleşme öncesi netleştirmek, sonradan çıkacak boşlukları önler.
Hangi modelin size uyduğunu çalışan sayınız ve faaliyet kodunuzla birlikte değerlendirmek isterseniz, Akademik Başarı İş Sağlığı ve Güvenliği olarak iş güvenliği hizmeti seçeneklerini sizinle tek tek konuşuyoruz. Bize 0 216 771 60 72 numarasından ulaşabilirsiniz.
Karar Vermeden Önce Hangi Sorular Sorulmalı?
Karar öncesinde üç soru yeterli bir çerçeve kurar: çalışan sayınız eşiğe ne kadar yakın, uzmanın yokluğunda hizmeti kim sürdürecek ve hekimle eğitimi kim organize edecek? Bu soruların cevabı yazılı olduğunda, model seçimi de gerekçeli hâle gelir. OSGB ile ilerleyecekseniz OSGB nasıl seçilir rehberimiz bir sonraki adımdır.
Büyüme planınız ne söylüyor?
Önümüzdeki dönemde işe alım planlıyorsanız, bugünkü sayıyla değil yakın gelecekteki sayıyla düşünün. Eşiğe yaklaşan bir işyeri, modeli şimdiden planlarsa geçiş daha yumuşak olur. Büyümenin hangi sınıftaki birimlerde olacağı da hesabı değiştirir. Çalışan sayısına bağlı tüm eşikleri rakamlarla İSG yükümlülükleri yazısında topladık.
Yakınlık ne kadar önemli?
OSGB modelinde uzmanın işyerine kolay ulaşabilmesi, ziyaretlerin düzenini doğrudan etkiler. Acil bir tespit ya da yeni bir makine kurulumu olduğunda yakınlık zaman kazandırır. Anadolu Yakası’ndaki işletmeler için yerel düzeni Maltepe OSGB yazısında anlattık. Yakınlık tek başına karar ölçütü değildir, ama dengeyi etkiler.
Sıkça Sorulan Sorular
Kadrolu uzman tutarsam işyeri hekimi de gerekir mi?
Evet. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ayrı görevlerdir. Kadrolu uzmanınız olsa bile işyeri hekimi görevlendirmesini ayrıca yapmanız gerekir; çok tehlikeli sınıfta 10 ve daha fazla çalışan varsa diğer sağlık personeli de gündeme gelir.
OSGB ile çalışırken uzman değişebilir mi?
Değişebilir. Önemli olan, değişiklikte hizmetin kesilmemesi ve yeni görevlendirmenin kayda geçmesidir. Sözleşmede vekâlet ve değişiklik düzeninin yazılı olması iki taraf için de güvence sağlar.
C sınıfı belgeli kadrolu uzman tehlikeli sınıfta çalışabilir mi?
Hayır. (C) sınıfı belge yalnızca az tehlikeli işyerlerinde görev yapmaya izin verir. Tehlikeli sınıfta en az (B), çok tehlikeli sınıfta (A) sınıfı belge gerekir.
Hızlı Özet
- Karar, tam zamanlı uzman eşiğine göre verilir.
- Eşiğin altında OSGB modeli daha dengelidir.
- Eşiği aşan işyerinde kadrolu uzman güçlü adaydır.
- Kadrolu modelde hekim ve DSP ayrıca organize edilir.
- Belge sınıfı işyerinin tehlike sınıfına uymalıdır.
Kısa Sözlük
- Kadrolu uzman, işyerinin kendi bordrosunda çalışan ve iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen kişidir.
- OSGB, Bakanlık yetkisiyle işyerlerine uzman, hekim ve sağlık personeli görevlendiren ortak sağlık ve güvenlik birimidir.
- Belge sınıfı, iş güvenliği uzmanının hangi tehlike sınıfında görev yapabileceğini belirleyen (A), (B) veya (C) derecesidir.
Sıradaki Adım
Çalışan sayınızı ve faaliyet kodunuzu bize iletin; iki modelin işyerinizde nasıl görüneceğini yazılı olarak çıkaralım. Talebinizi iletişim sayfamızdan gönderebilirsiniz.
