Acil Durum Ekipleri Nasıl Kurulur? Söndürme, Kurtarma, Koruma ve İlkyardım

Güncelleme: Ekim 2026

Alarm çaldığında koridorda ilk hareket eden kişi, acil durum ekipleri listesinde adı yazan kişi olmalıdır; sahada ise bu her zaman böyle olmaz. Acil durum ekipleri genellikle dört grup olarak kurulur: söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım. İlk ikisinin sayısı Acil Durumlar Yönetmeliği’ndeki destek elemanı oranından, ilk yardım ekibinin sayısı İlkyardım Yönetmeliği’nden gelir. Koruma ekibi ise işyerinin korunacak alanına göre planda belirlenir.

Akademik Başarı İş Sağlığı ve Güvenliği olarak 13 yıllık tecrübemizle inşaat, gıda, tekstil ve imalat işyerlerinde bu ekipleri kuruyoruz. 2026’da Maltepe, Kartal ve Pendik’teki üretim tesislerinde gördüğümüz ortak eksik, ekiplerin isim olarak var olup görev olarak bilinmemesidir. Bu rehberde her ekibin görevini, sayısını, seçimini ve eğitimini sırayla ele alıyoruz. Planın bütününü merak ediyorsanız acil durum eylem planı nasıl hazırlanır rehberimizden başlayabilirsiniz.

Acil durum ekipleri neden dört ayrı grup olarak kurulur?

Yönetmelik destek elemanını iki işe göre tanımlar: arama-kurtarma-tahliye ve yangınla mücadele. İlkyardımcı ise ayrı bir yönetmelikle gelir. Sahada bu üç görev, koruma göreviyle birlikte dört ekibe dönüşür. Dört ekip modeli, olay anında herkesin tek bir işe odaklanmasını sağlar ve görevlerin birbirine karışmasını önler.

Yönetmelik ne ister, saha ne kurar?

Yönetmelik ekip adını değil, görevi tanımlar. Yangınla mücadele görevi sahada söndürme ekibine, arama-kurtarma-tahliye görevi kurtarma ekibine dönüşür. İlk yardım ekibi İlkyardım Yönetmeliği’ne göre kurulur. Koruma ekibi ise yasal bir oranla değil, işyerinin ihtiyacıyla şekillenir. Bu dört ad, çalışanların “ben hangi ekipteyim” sorusunu kolay cevaplamasını sağlar.

Ekipler arasındaki iş bölümü

Ekipler aynı anda, farklı yönlere çalışır. Söndürme ekibi olayın kaynağına yürür, kurtarma ekibi insanları kaynaktan uzaklaştırır. Koruma ekibi girişleri tutar ve dış ekipleri karşılar, ilk yardım ekibi toplanma yerinde yaralıyla ilgilenir. İş bölümü net değilse herkes aynı yere koşar ve kritik görevlerden biri boşta kalır.

Ekip lideri ve acil durum koordinatörü

Her ekibin bir lideri, tüm ekiplerin de bir koordinatörü olur. Koordinatör alarmı verdirir, ekiplerden bilgi toplar ve dış kuruluşlarla konuşur. Liderler ise kendi ekibinin hazır olup olmadığını koordinatöre bildirir. Bu zincir planda isimle ve telefonla yazılmazsa acil anda kimse karar vermeye cesaret edemez.

Söndürme ekibi kimlerden oluşur ve ne yapar?

Söndürme ekibi, başlangıç aşamasındaki yangına ilk müdahaleyi yapan destek elemanlarından oluşur. Sayısı yangınla mücadele için belirlenen destek elemanı oranına göre hesaplanır. Ekip üyeleri söndürme cihazlarının yerini ve kullanımını bilir, müdahale sınırını tanır. Yangın büyüdüğünde görevleri söndürmek değil, alanı terk edip kurtarma ekibine destek olmaktır.

Söndürme ekibine kimler seçilir?

Ekibe, yangın riskinin yüksek olduğu bölümlerde sürekli bulunan çalışanlar seçilir. Kazan dairesi, depo, üretim hattı ve mutfak gibi alanlarda en az bir ekip üyesinin her vardiyada bulunması hedeflenir. Fiziksel uygunluk işyeri hekimiyle birlikte değerlendirilir. Gönüllülük de önemlidir; istemeden listeye yazılan kişi alarmda geri durabilir.

Müdahale sınırı neden yazılı olmalıdır?

Söndürme ekibinin en önemli bilgisi, ne zaman durması gerektiğidir. Duman alanı kaplıyorsa, çıkış yolu tehlikeye giriyorsa ya da cihaz yangını kontrol edemiyorsa ekip çekilir. Bu sınır planda tek cümleyle yazılır ve eğitimde uygulamalı olarak gösterilir. Yangın tüpünü kapıp içeride kalmak cesaret değil, plan dışı bir risktir.

Söndürme ekibi hangi eğitimi alır?

Ekip üyeleri yangın sınıflarını, söndürücü türlerini ve doğru kullanım tekniğini uygulamalı olarak öğrenir. Teorik anlatım tek başına yetmez; cihazı bir kez eline almamış kişi alarm anında pimi çekmekte zorlanabilir. Eğitim, işyerindeki gerçek cihazlarla ve gerçek kaçış yollarıyla yapıldığında akılda kalır. Uygulamalı içeriği yangın eğitimi sayfamızda bulabilirsiniz.

Kurtarma ekibi tahliyeyi nasıl yönetir?

Kurtarma ekibi, arama-kurtarma-tahliye görevi için ayrılan destek elemanlarından oluşur. Alarmdan sonra sorumlu olduğu alanları kontrol eder, çalışanları kaçış yollarına yönlendirir ve toplanma yerinde sayımı başlatır. Sayımda eksik çıkan kişiyi arama kararı da bu ekibin liderindedir. Ekip, tahliyenin hem rehberi hem de son kontrol noktasıdır. Görev kapsamı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı mevzuatıyla çerçevelenir.

Alan kontrolü nasıl paylaştırılır?

Her kurtarma ekibi üyesine bir kat ya da bölüm verilir. Üye, alanından son çıkan kişi olur; tuvaletleri, soyunma odalarını ve depoları kontrol eder. Kontrol edilen kapıya işaret koymak, ikinci kez aynı yere girilmesini önler. Bölüm paylaşımı krokide de gösterilir ve her üyenin yedeği aynı alanı bilir.

Toplanma yerinde sayım nasıl yapılır?

Sayım için güncel bir personel ve ziyaretçi listesi gerekir. Vardiya listesi ve ziyaretçi defteri kurtarma ekibi liderinin çantasında durmalıdır. Liste olmadan yapılan sayım tahmine dönüşür. Eksik kişi tespit edilirse bilgi koordinatöre ve dış ekiplere iletilir; ekip kendi başına binaya geri dönmez.

Deprem sonrası kurtarma ekibinin rolü

Depremde tahliye sarsıntı bittikten sonra ve kontrollü biçimde başlar. Kurtarma ekibi kaçış yollarının kullanılabilir olup olmadığına bakar, hasarlı alanlardan uzak bir yol seçer. Asansör kullanılmaz, merdivenler tek tek kontrol edilir. Bu senaryonun ayrıntısını işyeri deprem planı yazımızda adım adım anlattık.

Koruma ekibinin görevi nedir?

Koruma ekibi, olay sırasında belge, kayıt, değerli malzeme ve kritik ekipmanı güvene alır. Bina girişlerini kontrol eder, yetkisiz kişilerin içeri girmesini önler ve dış ekipleri karşılar. Bu ekip için yönetmelikte ayrı bir oran yer almaz. Büyüklüğü, korunacak alanın niteliğine ve giriş sayısına göre planda belirlenir.

Koruma ekibi neyi korur?

Önce insan, sonra kayıt, en son malzeme. Koruma ekibi muhasebe kayıtları, sunucu odası, tehlikeli madde deposu ya da numune arşivi gibi kritik alanları önceden bilir. Ama hiçbir belge için kendini riske atmaz. Neyin taşınacağı, neyin yerinde kilitleneceği planda önceden yazılır.

Giriş kontrolü ve dış ekipleri karşılama

İtfaiye veya ambulans geldiğinde onları doğru kapıda karşılamak koruma ekibinin işidir. Ekip üyesi olayın yerini, içeride kalan kişi bilgisini ve tehlikeli maddeleri kısa ve net aktarır. Bu karşılama, dış ekiplerin bina içinde yön bulmak için harcayacağı zamanı azaltır. Kat planının bir kopyası da koruma ekibinin elinde hazır durur.

İlk yardım ekibi nasıl oluşturulur?

İlk yardım ekibi, İlkyardım Yönetmeliği’ne göre sertifika almış ilkyardımcılardan kurulur. Oran az tehlikeli işyerinde 20, tehlikelide 15, çok tehlikelide 10 çalışana bir ilkyardımcıdır. Ekip üyeleri yaralıya ilk müdahaleyi yapar, sağlık ekibi gelene kadar durumu korur. Hekimlik yapmaz, teşhis koymaz; görev sınırı yaralıyı güvene alıp bilgi aktarmaktır.

İlkyardımcı neden ayrı sayılır?

İlkyardımcı, destek elemanı oranının içinde değil, kendi yönetmeliğiyle hesaplanır. Bir çalışan hem söndürme ekibinde hem ilkyardımcı olabilir, ama aynı anda iki işi yapamaz. Bu yüzden iki görevi aynı kişide toplamak yerine farklı isimlere dağıtmak, alarm anında boşluk bırakmaz. Listeyi hazırlarken bu çakışmayı ayrıca kontrol edin.

İlk yardım eğitimi ve sertifika

İlkyardımcı olmak için yetkili bir merkezden alınmış geçerli bir ilk yardım sertifikası gerekir. Sertifika süresi dolan çalışan listeden düşer, bu yüzden tarih takibi şarttır. Süresi yaklaşanlar için yenileme eğitimi önceden planlanır. Eğitim içeriği ve planlama için ilk yardım eğitimi sayfamıza göz atabilirsiniz.

Ekip sayısı vardiyalı işyerinde nasıl hesaplanır?

Oranlar işyerindeki toplam çalışan sayısına göre hesaplanır, ama ekip her vardiyada sahada olmalıdır. Gece vardiyasında ekibin tek üyesi bile yoksa plan o saatlerde işlemez. Bu yüzden hesap iki aşamada yapılır: önce yasal sayı bulunur, sonra bu sayı vardiyalara ve bölümlere dağıtılır. Yedek isim her ekip için ayrıca yazılır.

Acil durum ekipleri hangi kurala göre sayılır sorusunu aşağıdaki tablo özetler.

Ekip	Yasal dayanak	Sayı mantığı	Planda ek olarak yazılan
Söndürme	Acil Durumlar Yönetmeliği md. 11	Tehlike sınıfına göre destek elemanı oranı	Vardiya dağılımı ve yedek
Kurtarma	Acil Durumlar Yönetmeliği md. 11	Tehlike sınıfına göre destek elemanı oranı	Sorumlu olduğu kat veya bölüm
Koruma	İşyerinin acil durum planı	Korunacak alan ve giriş sayısı	Korunacak kayıt ve malzeme listesi
İlk yardım	İlkyardım Yönetmeliği	20, 15 veya 10 çalışana bir	Sertifika geçerlilik tarihi

Yasal sayıyı vardiyaya dağıtmak

Yasal sayı bir alt sınırdır. Üç vardiyalı bir tesiste ekip üyelerinin hepsi gündüz vardiyasındaysa gece için yeni isim eklenir. Biz ekip listesini vardiya çizelgesiyle yan yana koyup boş saat kalıp kalmadığına bakıyoruz. Boşluk varsa sayı yönetmeliğin istediğinin üstüne çıkar. Bu fazlalık bir maliyet değil, gece saatlerindeki güvencedir.

10’dan az çalışanlı az tehlikeli işyerinde ekip nasıl kurulur?

10’dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerinde destek elemanı görevleri tek kişide toplanabilir. Bu kişi tahliyeyi yönetir, başlangıç yangınına müdahale eder ve dış ekiplerle iletişimi sağlar. İlkyardımcı sayısı ise yine kendi oranına göre hesaplanır. Bu işyerlerinde yedek ismi belirlemek daha da önemlidir.

Maliyet ve kapsam neye göre değişir?

Ekip kurulumu planın bir parçasıdır ve kapsamı çalışan sayısına, tehlike sınıfına, vardiya düzenine ve bina sayısına göre değişir. Mevcut eğitim kayıtları ve geçerli sertifikalar da bu hesaba eklenir. Bu değişkenlerin nasıl bir araya geldiğini acil durum eylem planı fiyatı yazımızda anlattık.

Ekiplerinizi sıfırdan kurmak ya da mevcut listeyi vardiya düzeninize göre yeniden dağıtmak istiyorsanız birlikte çalışalım. Acil durum eylem planı hizmetimiz ekip atamasını, eğitim planını ve tatbikatı tek dosyada toplar. 0 216 771 60 72’yi arayabilir ya da WhatsApp hattımızdan ulaşabilirsiniz. Mesai içinde en geç 10 dakikada dönüyor, kurumsal teklifi 1 gün içinde iletiyoruz.

Ekipler kâğıtta kalmasın diye ne yapılmalı?

Ekip listesinin değeri, alarm anında herkesin rolünü bilmesiyle ölçülür. Bunun için üç şey gerekir: eğitim, tatbikat ve düzenli güncelleme. Bu üçünden biri eksikse ekip yalnızca bir evrak olarak kalır, alarm anında da kimse yerini bulamaz. Aşağıdaki maddeler, sahada ekipleri canlı tutan alışkanlıkları önem sırasıyla gösterir.

1. Her ekip üyesine görevini yazılı olarak bildirin ve imzasını alın.
2. İşten ayrılan veya vardiyası değişen üyeyi aynı hafta listeden çıkarın.
3. Ekip liderlerinin adını ve telefonunu krokilere işleyin.
4. Yılda en az bir tatbikatta her ekibi kendi göreviyle sınayın.
5. Sertifika ve eğitim tarihlerini tek bir takip çizelgesinde toplayın.

Tatbikat ekipleri nasıl sınar?

Tatbikat, ekip üyesinin görevini gerçekten bilip bilmediğini ortaya koyar. Kurtarma ekibi üyesi alanını kontrol etmeden çıkıyorsa ya da söndürme ekibi cihazın yerini arıyorsa, bu bir eğitim ihtiyacıdır. Her tatbikattan sonra bu bulgular ekip listesine işlenir. Tatbikatın neden ciddiye alınması gerektiğini tatbikatın önemi yazımızda ele aldık.

Sahada en sık görülen ekip eksikleri

Listede işten ayrılmış isimler, sertifikası dolmuş ilkyardımcılar ve gece vardiyasında boş kalan görevler en sık gördüğümüz eksiklerdir. Bunlar kötü niyetten değil, takip düzeninin olmamasından kaynaklanır. Basit bir çizelge çoğu zaman sorunu çözer. Planların neden kâğıtta kaldığını acil durum planı eksiklikleri yazımızda örnekleriyle anlattık.

Sıkça Sorulan Sorular

Acil durum ekibinde görev almak zorunlu mu?

İşveren, eğitim vererek çalışanları ekiplere görevlendirir. Uygulamada gönüllü ve uygun kişileri seçmek ekibin başarısını artırır. Görevlendirme yazılı yapılır ve çalışana neyi, nerede yapacağı açıkça anlatılır.

Bir kişi birden fazla ekipte yer alabilir mi?

Mümkündür, ama önerilmez. Aynı kişi alarm anında iki görevi birden yapamaz. 10’dan az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde görevler birleşebilir; diğer işyerlerinde her görev ayrı kişiye verilir.

Ekip listesi ne zaman güncellenir?

Çalışan ayrıldığında, vardiya değiştiğinde, sertifika süresi dolduğunda ve plan yenilendiğinde. Liste değişince krokilerdeki isim ve telefonlar da güncellenir.

Hızlı Özet

• Acil durum ekipleri sahada söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım olarak dört grupta kurulur.
• Söndürme ve kurtarma ekiplerinin sayısı destek elemanı oranından, ilk yardım ekibininki İlkyardım Yönetmeliği’nden gelir.
• Koruma ekibinin büyüklüğü korunacak alana ve giriş sayısına göre planda belirlenir.
• Yasal sayı bir alt sınırdır; ekip her vardiyada sahada olacak şekilde dağıtılır.
• Ekipler eğitim, yılda en az bir tatbikat ve düzenli liste güncellemesiyle canlı kalır.

Kısa Sözlük

• Söndürme ekibi, başlangıç yangınına ilk müdahaleyi yapan eğitimli destek elemanlarından oluşan gruptur.
• Kurtarma ekibi, alanları kontrol edip tahliyeyi yöneten ve sayımı yapan destek elemanlarından oluşan gruptur.
• İlkyardımcı, geçerli ilk yardım sertifikasına sahip ve işyerinde bu görev için belirlenmiş çalışandır.
• Acil durum koordinatörü, ekiplerden bilgi toplayıp kararları veren ve dış kuruluşlarla iletişimi yürüten kişidir.

Sıradaki Adım

Mevcut ekip listenizi gönderin, vardiya düzeninize göre eksikleri birlikte çıkaralım; iletişim sayfamızdan Akademik Başarı ekibine ulaşabilirsiniz. Karar cümlesi şu: ekip, adının yazıldığı yerde değil, alarm anında durduğu yerde kurulur.