İşe Giriş Raporunda İşveren Ne Yapmalı? 6 Kararlık Yol Haritası

Güncelleme: Ekim 2026

İşe giriş raporunda işveren yükümlülükleri tek bir imzadan ibaret değildir; bir adayı işe almadan önce verilmesi gereken altı kararın toplamıdır. Bu kararlar raporu kimin düzenleyeceğini, ne zaman alınacağını, tetkik planını, maliyeti, saklamayı ve olumsuz kanaat durumunu kapsar. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta rapor olmadan işe başlatma yapılamaz. Bedeli ise her sınıfta işverene aittir.

Akademik Başarı İş Sağlığı ve Güvenliği olarak 13 yıllık tecrübemizle Anadolu Yakası’ndaki firmaların İK ve satın alma ekipleriyle çalışıyoruz. 2026’da İstanbul’da imalat, gıda ve inşaat firmalarında gördüğümüz tablo şu: sorun çoğu zaman bilgi eksikliği değil, kararların sırasız verilmesi. Bu yazıyı İK masasında açık duracak bir yol haritası olarak kurduk. Her kararın ayrıntısı, ilgili yazımıza verdiğimiz bağda duruyor.

İşverenin Sorumluluğu Nerede Başlar, Nerede Biter?

Sorumluluk, iş teklifinin kabul edildiği anda başlar ve çalışanın işyerinden ayrıldığı güne kadar sürer. İşe giriş raporu bu uzun sağlık gözetimi zincirinin yalnızca ilk halkasıdır. Kanun işverene muayeneyi yaptırma, maliyeti üstlenme ve sağlık bilgisini gizli tutma görevi verir. Hekimin işi ise kanaat vermektir; karar zinciri işverende kalır.

Kanunun çizdiği çerçeve

6331 sayılı Kanun’un 15. maddesi işvereni, çalışanları maruz kaldıkları risklere göre sağlık gözetimine tabi tutmakla görevlendirir. Muayene işe girişte, iş değişikliğinde, düzenli aralıklarla ve talep hâlinde işe dönüşte yapılır; işe dönüş, iş kazası veya sağlık nedeniyle tekrarlanan uzaklaşmalardan sonrasını kapsar. Bakanlığın güncel düzenlemelerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı sitesinden izleyebilirsiniz.

Hekimle işveren arasındaki iş bölümü

Hekim tıbbi değerlendirmeyi yapar ve kanaatini Ek-2 formuna işler. İşveren ise bu değerlendirmenin zamanında, doğru bilgiyle ve doğru hekim tarafından yapılmasını sağlar. Bu iş bölümü karıştığında, İK sağlık kâğıdını çıkartmayı “hekimin işi” sanar, hekim de eksik iş tanımıyla çalışır. Altı karar tam olarak bu boşluğu doldurmak için var.

1. Karar: Raporu Hangi Hekim Düzenleyecek?

Bu kararı işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı verir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta raporu işyeri hekimi düzenler. 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde rapor aile hekimi, ÇASMER veya kamu sağlık kuruluşundaki hekimden de alınabilir; aile hekimine giderken işyerinin bu şartları taşıdığını gösteren belge istenir. Bu noktada yanlış varsayım, raporun geçersiz bir kaynaktan alınmasına yol açar.

Sınıfı doğrulamak

Tehlike sınıfı, NACE faaliyet koduna göre İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde belirlenir. Aynı sektörde bile faaliyet kodu farklı olan iki firma farklı sınıfta olabilir. Sınıfı muhasebe kaydından ya da SGK kaydından teyit etmek, bu kararın ilk işidir. Tahminle verilen karar, sonraki beş kararı da sarsar.

OSGB ile çalışan işyerleri

Bir OSGB ile sözleşmeniz varsa işyeri hekiminiz zaten bellidir ve işe giriş raporu bu hekimin görev alanındadır. Sözleşmeniz yoksa önce görevlendirme sorusunu çözün: her işyeri, çalışan sayısı ne olursa olsun işyeri hekimi hizmeti almakla yükümlüdür; tek seferlik rapor talebinde hekim görevlendirmesi sorulur, yoksa önce bu eksik tamamlanır. Hangi yolun nasıl işlediğini işe giriş sağlık raporu nasıl alınır rehberimizde dokuz adımda anlattık.

2. Karar: Rapor İşe Başlamadan Önce Elinizde Olacak mı?

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta bu bir tercih değil, kuraldır. Kanun, bu işlerde çalışacak kişilerin işe uygun olduklarını gösteren rapor olmadan işe başlatılamayacağını söyler. Az tehlikeli sınıfta da işe giriş muayenesi sağlık gözetiminin parçasıdır. Pratikte en güvenli yol, raporu işe başlama gününden önceye planlamaktır.

İşe başlama tarihini rapora bağlamak

İK takviminde rapor genellikle evrak listesinin sonunda durur. Oysa tetkik planı, muayene ve forma işleme belli bir zaman ister. İş teklifi kabul edildiği gün randevuyu da planlamak, işe başlama sabahı yaşanan sıkışmayı ortadan kaldırır. Adayın işe başlamadan kâğıdı tamamlaması, ilk günü sakin geçirmesi demektir.

Raporsuz başlatmanın bedeli

5510 sayılı Kanun’a göre gerekli sağlık raporu olmadan veya rapora aykırı çalıştıran işveren, doğabilecek geçici iş göremezlik ödeneğinden sorumlu tutulabilir. Bu sorumluluk, raporun ne kadar ciddi bir belge olduğunu gösterir. Kuralın gerekçesini ve diğer sonuçlarını işe giriş raporu zorunlu mu yazımızda bir senaryo üzerinden açtık.

3. Karar: Tetkik Planı Hangi Bilgiyle Kurulacak?

Tetkik planını işyeri hekimi kurar, ama planın kalitesi işverenin verdiği bilgiye bağlıdır. Hekim adayın hangi riske maruz kalacağını bilmeden doğru tetkiki seçemez. Bu nedenle işverenin kararı, hekime hangi bilgiyi ne kadar ayrıntılı ileteceğidir. Pozisyon tanımı, risk değerlendirmesindeki ilgili bölüm ve vardiya düzeni en değerli üç girdidir.

Unvan değil, maruziyet

“Üretim personeli” yazmak hekime pek bir şey anlatmaz. Adayın gürültülü bir hatta mı, tozlu bir alanda mı, yüksekte mi çalışacağını belirtmek ise tetkik planını doğrudan şekillendirir. Gürültülü işte odyometri, toz ve kimyasal ortamda akciğer grafisi ve SFT gündeme gelir. Gıdayla temas eden işlerde hijyen ve portör muayeneleri eklenir.

Risk değerlendirmesiyle bağ kurmak

İşyerinin risk değerlendirmesi, tetkik planının en sağlam dayanağıdır. Değerlendirme güncel değilse, hekim de eski risk tablosuyla çalışmak zorunda kalır. Yeni makine, yeni proses veya tadilat sonrası değerlendirmenin beklemeden yenilenmesi, işe giriş muayenesinin isabetini de artırır. İki belge birbirini besler; biri güncellendiğinde öteki de gözden geçirilmelidir.

4. Karar: Bütçe Nasıl Planlanacak?

İşe giriş raporunun ücretini işveren öder; sağlık gözetiminin maliyeti çalışana yansıtılamaz. Bütçe kararı bu yüzden “kim ödeyecek” değil, “nasıl planlanacak” sorusudur. Tutarı tetkik kapsamı, tehlike sınıfı ve kişi sayısı belirler. Tek tek adaylar için mi, yıllık bir sözleşmeyle mi ilerleyeceğiniz de bu kararın parçasıdır.

Hesap mantığı

Bir yıllık bütçeyi çıkarmak için önce yıllık işe alım sayısını pozisyon gruplarına bölün. Her grubun tetkik listesi farklı olacağı için maliyeti de farklıdır. Buna periyodik muayene takvimini eklediğinizde, sağlık gözetiminin yıllık yükünü görürsünüz. Kalemlerin tek tek dökümünü işe giriş raporu maliyet hesabı yazımızda yaptık.

Adaydan ücret istememek

Sahada hâlâ adaydan “rapor parası” istenen örnekler görülüyor. Bu uygulama mevzuatın öngördüğü düzenle uyuşmaz ve işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bireysel olarak merkezimize gelen adaylara da bu kuralı her seferinde hatırlatıyoruz. İşverenlerin ücret ve süreçle ilgili sık sorularını işverenlerin sorduğu sorular sayfamızda topladık.

5. Karar: Rapor Kimin Erişiminde Saklanacak?

Rapor işyerinde saklanır, ama herkesin erişimine açık bir yerde değil. Kişisel sağlık bilgileri gizlidir ve gizlilik içinde tutulması işverenin yükümlülüğüdür. Bu kararın özü, özlük dosyası ile sağlık dosyası arasındaki sınırı net biçimde çizmektir. Kimin hangi bilgiyi görebileceği baştan yazılı olarak belirlenmelidir.

Özlük dosyası ile sağlık dosyasını ayırmak

İK süreçleri için gereken bilgi, çalışanın işe uygun bulunduğudur. Sağlık kayıtları ve Ek-2 formları ise gizlidir; genel özlük dosyasından ayrı, işyeri hekiminin sorumluluğunda ve erişimi sınırlı tutulur. İK’ya yalnız “işe uygundur / değildir” sonucu ve gerekli kısıtlar bildirilir. İki bilgiyi aynı klasöre koymak, gizliliği pratikte ortadan kaldırır. Adım adım bir arşiv düzenini işe giriş raporu nasıl saklanır yazımızda anlattık.

Periyodik takvimle birlikte düşünmek

Saklanan her rapor, bir sonraki muayenenin de başlangıç noktasıdır. Periyodik muayene az tehlikeli sınıfta en geç 5 yılda, tehlikeli sınıfta en geç 3 yılda, çok tehlikeli sınıfta en geç yılda bir yapılır. Çocuk, genç ve gebe çalışanlarda bu süre en geç 6 aydır. Arşivi takvimle birlikte kurmak, hiçbir tarihin kaçmamasını sağlar.

6. Karar: Uygun Değil Kanaati Gelirse Ne Yapılacak?

Bu kararı kriz anında değil, önceden vermek gerekir. Hekimin kanaati muayene ve tetkik sonuçlarına dayanır ve işveren, kanaate aykırı biçimde adayı o işte çalıştıramaz. Rapora itiraz, Sağlık Bakanlığınca belirlenen hakem hastanelere yapılır; hakem hastane kararı kesindir. İşverenin elinde hazır bir iç prosedür olması, süreci adil ve sakin tutar.

Adayla konuşmanın dili

Olumsuz kanaat, bir kişinin değeriyle ilgili değil, belirli bir işin riskleriyle ilgili bir değerlendirmedir. Adayın sağlık bilgisi gizli kalır; işverenin bilmesi gereken yalnızca kanaattir. Konuşmayı bu çerçevede, sakin ve kısa yapmak hem adayın onurunu hem işverenin sorumluluğunu korur. Adayın sağlığıyla ilgili takip kararları ise kendi hekimine aittir.

Pozisyonu yeniden düşünmek

Bazı durumlarda aynı firmada farklı risklere sahip başka bir pozisyon gündeme gelebilir. Bu durumda yeni pozisyon için hekim değerlendirmesi yeniden yapılır; eski kanaat yeni işe otomatik olarak taşınmaz. Kanaatin hangi sebeplerle çıkabileceğini işe giriş raporunda uygun değildir kararı yazımızda altı başlıkta ele aldık.

Altı Karar Tek Tabloda Nasıl Görünür?

Altı kararın her biri bir dayanağa, bir sorumluya ve bir zamanlamaya bağlıdır. Tabloyu İK süreç dokümanınıza ekleyerek her yeni işe alımda kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz. Satırlar karar sırasıyla dizildi; ilk satırdaki hata, sonrakilerin hepsine yansır. Bu yüzden sınıf doğrulamasını her zaman ilk iş olarak yapın.

İşe giriş raporu işveren yükümlülükleri karar tablosu:

Karar	Dayanak	Sorumlu	Ne zaman
Raporu düzenleyecek hekim	6331 md. 15/3, tehlike sınıfı	İşveren	İş teklifinden önce
Raporun zamanlaması	6331 md. 15/2	İşveren, İK	İşe başlamadan önce
Tetkik planı	Risk değerlendirmesi	İşyeri hekimi, işveren bilgisiyle	Randevudan önce
Bütçe	6331 md. 4/2 ve md. 15	İşveren	Yıllık planlamada
Saklama	6331 md. 15/4	İşveren	Rapor teslim alındığında
Olumsuz kanaat	Hakem hastane yolu	İşveren, aday	Kanaat çıktığında

Biz bu tabloda nerede duruyoruz?

Kurumsal müşterilerimizle çalışırken ilk dört kararı birlikte veriyoruz. İş tanımını alıyor, sınıfı teyit ediyor, tetkik planını işyeri hekimimizle kuruyor ve teklifi 1 gün içinde iletiyoruz. WhatsApp mesajlarına mesai içinde en geç 10 dakikada dönüyoruz. Tetkiki gerçekten yapmadan sonuç yazmıyoruz; ölçümleri hijyenik alanlarda, bakımlı cihazlarla yapıyoruz.

Ekibinizle paylaşmak için

Toplu işe alım planlıyorsanız, işe giriş sağlık raporu hizmetimizin sayfasından kapsamı inceleyebilir ya da 0 216 771 60 72 numarasından bize ulaşabilirsiniz. İş tanımlarını aldığımız anda tetkik planını çıkarıyor, vardiya düzeninize uygun bir takvim öneriyoruz. Yıllık bütçe çalışmasında da kalemleri birlikte netleştiriyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

İşveren işe giriş raporu almazsa ne olur?

Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta raporsuz işe başlatma yapılamaz. 5510 sayılı Kanun’a göre işveren, rapor olmadan çalıştırdığı kişi için doğabilecek geçici iş göremezlik ödeneğinden sorumlu tutulabilir.

Deneme süresindeki çalışan için de rapor gerekir mi?

Evet. Sağlık gözetimi işe girişle başlar ve deneme süresi işe giriş tarihini değiştirmez. Raporun işe başlamadan önce alınması gerekir.

İş değişikliğinde yeni rapor gerekir mi?

Kanun, iş değişikliğini muayenenin zorunlu olduğu hâller arasında sayar. Çalışanın yeni görevinin riskleri farklıysa, işyeri hekimi yeni görev için değerlendirme yapar.

Hızlı Özet

• İşe giriş raporunda işverenin işi altı karardan oluşur.
• Raporu düzenleyecek hekimi tehlike sınıfı ve çalışan sayısı belirler.
• Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta rapor olmadan işe başlatma yapılamaz.
• Raporun maliyeti işverene aittir ve çalışana yansıtılamaz.
• Rapor gizli ve erişimi sınırlı bir dosyada saklanır.

Kısa Sözlük

• Sağlık gözetimi, çalışanın sağlığının maruz kaldığı risklere göre işe girişten itibaren izlenmesidir.
• Hakem hastane, sağlık raporlarına yapılan itirazları karara bağlayan ve Sağlık Bakanlığınca belirlenen hastanedir.
• Tehlike sınıfı, işyerinin faaliyet koduna göre tebliğde belirlenen risk düzeyidir.
• Özlük dosyası, çalışanın işe ilişkin belgelerinin tutulduğu personel dosyasıdır.

Sıradaki Adım

Altı kararı bu ay işe alacağınız ilk aday üzerinde deneyin ve takıldığınız yeri iletişim sayfamızdan ya da WhatsApp hattımızdan iletin veya 0 216 771 60 72’yi arayın. Kararımız net: yol haritasını her işe alımın ilk günü açın, son günü değil.