Çoğu kişiye işe giriş sağlık raporu nedir diye sorduğunuzda “işe başlamak için alınan sağlık kâğıdı” cevabını alırsınız; az bilinen kısmı, bu belgenin bir izin değil bir eşleştirme olmasıdır. Rapor, işyeri hekiminin muayene ve tetkikle kişinin sağlığını yapacağı işin riskleriyle karşılaştırıp verdiği kanaattir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde bu kanaat olmadan işe başlatma yapılamaz. Bedelini ise çalışan değil işveren öder.
Bu yazıda konuyu altı temel bilgiye ayırdık. 2026’da İstanbul Anadolu Yakası’nda ilk işine başlayacak bir gençten, yeni bir şantiye ekibi kuran bir İK uzmanına kadar herkesin aynı sorularla geldiğini görüyoruz. Her bilgiyi günlük dille açtık, terimleri yanına koyduk. Raporun nasıl alındığını merak ediyorsanız, adımları işe giriş sağlık raporu nasıl alınır rehberinde bulabilirsiniz.
1. Bilgi: Rapor Bir İzin Değil, Bir Eşleştirmedir
Rapor “bu kişi sağlıklı mı” sorusuna değil, “bu kişi bu işe uygun mu” sorusuna cevap verir. Aynı kişi bir ofis işine uygun bulunurken, yüksekte çalışma gerektiren bir iş için ek değerlendirme isteyebilir. Bu yüzden rapor kişiye değil, kişi ile işin ikilisine aittir. Raporun değeri de bu eşleştirmenin doğru kurulmasından gelir.
Terzinin ölçüsü gibi
Rapor biraz terzinin aldığı ölçüye benzer. Aynı kişi için takım elbisenin ölçüsü ile iş tulumunun ölçüsü farklı alınır; kimse tulum ölçüsüyle düğüne gitmez. İşyeri hekimi de ofis çalışanı için bir ölçü, şantiye çalışanı için başka bir ölçü alır. Ölçü kişinin kendisi kadar, giyeceği işe de bağlıdır.
Sağlık gözetimi zincirindeki yeri
6331 sayılı Kanun işvereni, çalışanları maruz kaldıkları risklere göre sağlık gözetimine tabi tutmakla görevlendirir. İşe giriş muayenesi bu gözetimin ilk halkasıdır. Ardından iş değişikliği, işe dönüş ve düzenli aralıklarla yapılan muayeneler gelir. Raporu tek başına bir belge olarak değil, bu zincirin başlangıcı olarak düşünmek gerekir.
2. Bilgi: Raporun Asıl Adı Bir Yönetmelik Ekidir
Halkın “Ek-2 raporu” dediği belge, işyeri hekimlerinin görevlerini düzenleyen yönetmeliğin ikinci ekindeki örnek formdur. Formun resmî adı İşe Giriş/Periyodik Muayene Formu’dur. Muayene ve tetkik sonuçları bu forma uygun olarak kaydedilir ve işyerinde saklanır. Yani “Ek-2” bir rapor türü değil, bir form numarasıdır.
Neden herkes “Ek-2” diyor?
Bir belgenin adının yönetmelikteki sıra numarasıyla anılması ilk duyuşta tuhaf gelir. Ama sahada pratik bir kısaltma olarak yerleşmiştir. İK uzmanı “Ek-2’yi getirdin mi” diye sorduğunda kastettiği, hekimin doldurduğu bu muayene formudur. Formun bölümlerini Ek-2 formu nedir yazımızda tek tek tanıttık.
Aynı form, iki farklı an
Form adındaki eğik çizgi boşuna değildir; aynı form hem işe girişte hem periyodik muayenede kullanılır. İşe girişte doldurulan form, ileride yapılacak muayenelerin karşılaştırma noktası olur. Yıllar sonra bir değişiklik olup olmadığını anlamanın yolu, bu ilk kaydın eksiksiz ve okunaklı tutulmasıdır. Eksik bir ilk kayıt, sonraki karşılaştırmaları da zayıflatır.
3. Bilgi: Raporu Kimin Yazacağı İşyerinin Sınıfına Bağlıdır
Raporun hangi hekimden alınabileceğini çalışanın değil, işyerinin özellikleri belirler. Kural olarak rapor işyeri hekiminden alınır. 50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde rapor aile hekimi, ÇASMER veya kamu sağlık kuruluşundaki hekimden de alınabilir; aile hekimine giderken işyerinin bu şartları taşıdığını gösteren belge istenir. Aile ve kamu hekimi seçeneğinin dayanağı 6331 md. 15/3’tür. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta işyeri hekimi kuralı sürer.
Tehlike sınıfı bir etiket değil, bir koddur
İşyerinin tehlike sınıfı, NACE faaliyet koduna bakılarak İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği’nde belirlenir; yani sınıfı işveren seçmez, işyerinin yaptığı iş belirler. Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç basamak vardır ve inşaat işlerinin çoğu en üst basamaktadır. Sınıf yükseldikçe raporun kaynağı daralır, periyodik takvim sıklaşır.
Kim yazar sorusunun tablosu
Tabloyu okurken iki şeye bakın: işyerinin sınıfı ve çalışan sayısı. Aile hekimi seçeneği yalnız ilk satırda açılır; diğer satırlarda kalem işyeri hekimindedir. Tehlikeli ve çok tehlikeli satırlarında ise rapor, işe başlamanın ön koşuludur. İşe giriş sağlık raporu nedir ve kim tarafından düzenlenir sorusunun sınıfa göre özeti şöyle:
| İşyeri durumu | Raporu düzenleyebilecek olan | İşe başlamadan rapor şartı |
|---|---|---|
| Az tehlikeli, 50’den az çalışan | İşyeri hekimi, aile hekimi, kamu sağlık sunucusu, ÇASMER | İşe giriş muayenesi yapılır |
| Az tehlikeli, 50 ve üzeri çalışan | İşyeri hekimi | İşe giriş muayenesi yapılır |
| Tehlikeli | İşyeri hekimi | Rapor olmadan başlatılamaz |
| Çok tehlikeli | İşyeri hekimi | Rapor olmadan başlatılamaz |
4. Bilgi: Bedelini Çalışan Ödemez
Çoğu adayın şaşırdığı bilgi budur. Sağlık gözetiminin ve iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyeti çalışana yansıtılamaz. İşe giriş raporunun ücretini, tehlike sınıfı ne olursa olsun işveren öder. Adaydan “rapor parası” istenmesi, mevzuatın kurduğu düzenle uyuşmaz ve işverenin bu konudaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Kanunun dili net
6331 sayılı Kanun, sağlık gözetimini işverenin yükümlülükleri arasında sayar ve bu yükümlülüklerin maliyetinin çalışana yansıtılamayacağını açıkça belirtir. Metni mevzuat.gov.tr üzerindeki kanun sayfasından okuyabilirsiniz. Bu kural tehlike sınıfına göre değişmez. Küçük bir dükkân da büyük bir fabrika da aynı kurala tabidir.
Ücretin nasıl belirlendiği ayrı bir konu
Kimin ödeyeceği net olsa da tutarın neye göre değiştiği ayrı bir sorudur. Tetkik kapsamı, tehlike sınıfı ve kişi sayısı tutarı etkiler. Bu yazıda o konuya girmiyoruz; mantığını ücret ve paketler sayfamızda anlatıyoruz. İşverenin diğer görevlerini ise işe giriş raporunda işveren yükümlülükleri yazımız toplu olarak ele alıyor.
5. Bilgi: Tetkik Listesi Herkes İçin Aynı Değildir
“Herkese aynı paket” sanısı yaygındır, ama tetkik listesini işyeri hekimi işin riskine göre belirler. Ofiste çalışacak biri ile gürültülü bir üretim hattında çalışacak birinin listesi farklıdır. Hekim, işin hangi organı ve sistemi zorlayacağına bakar ve tetkiki ona göre seçer. Sık kullanılan tetkikleri aşağıdaki listede topladık.
- Hekim muayenesi ve sağlık öyküsü
- Kan tetkikleri: hemogram ve biyokimya
- Tam idrar tahlili
- Akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testi (SFT)
- Odyometri (işitme testi)
- EKG ve görme testi
Gürültü varsa işitme ölçülür
Gürültüye maruz kalacak çalışanlar işitme testinden, yani odyometriden geçirilir. İşe girişteki ölçüm, sonraki yıllardaki ölçümlerin kıyas noktasıdır ve bir değişiklik olup olmadığı ancak bu ilk ölçümle anlaşılabilir. Bu yüzden gürültülü işlerde odyometri atlanmaz. Ölçümün sessiz ve uygun bir ortamda, bakımlı bir cihazla yapılması sonucun güvenilirliğini belirler.
Gıda işlerinin kendine özgü muayenesi
Gıda sektöründe çalışacak adaylar için hijyen ve portör muayeneleri yapılır. Bu muayeneler ofis işinde istenmez, ama mutfakta veya üretim hattında gıdayla temas eden biri için listenin vazgeçilmez parçasıdır. Hangi belgelerle gelmeniz gerektiğini işe giriş raporu için gerekli belgeler yazımızda sıraladık.
6. Bilgi: Rapor Bir Takvimin İlk Sayfasıdır
İşe giriş raporu alındığında iş bitmez; sağlık gözetimi takvimi başlar. Periyodik muayene az tehlikeli sınıfta en geç 5 yılda, tehlikeli sınıfta en geç 3 yılda, çok tehlikeli sınıfta en geç yılda bir yapılır. Çocuk, genç ve gebe çalışanlarda süre en geç 6 aydır. İşyeri hekimi gerekli görürse bu süreleri kısaltabilir.
Gizlilik de takvimin parçası
Raporla birlikte oluşan sağlık bilgileri gizlidir ve işyerinde gizlilik içinde saklanır. Tetkik ayrıntılarının herkesin açabileceği bir dosyada durmaması gerekir. Bu kural yalnız işe girişte değil, her periyodik muayenede de geçerlidir. Gizlilik aynı zamanda çalışanın hekime açık ve eksiksiz konuşabilmesinin de güvencesidir.
Az bilinen bir ek rapor
Bunu çok az kişi bilir: kadın çalışanlar gece postasında çalışmaya başlamadan önce, gece çalışmasında sakınca olmadığını gösteren bir raporu işyeri hekiminden alır. Bu, işe giriş raporundan ayrı bir değerlendirmedir ve ilgili yönetmeliğin 7. maddesine dayanır. Vardiyalı işlerde işe alım planına bu adımın da eklenmesi gerekir.
Raporun ömrü ayrı bir soru
“Rapor ne kadar geçerli” sorusu sık sık periyodik takvimle karıştırılır. İkisi birbirine bağlıdır ama aynı şey değildir; biri belgenin kabul süresiyle, öteki muayenenin tekrar sıklığıyla ilgilidir. İş değiştiren biri için bu ayrım daha da önem kazanır. Bu soruyu ayrıntılı biçimde geçerlilik süresi sayfamızda cevaplıyoruz.
Raporu sizin için hazırlamamızı isterseniz, işe giriş sağlık raporu hizmetimizin sayfasından süreci inceleyebilir ya da 0 216 771 60 72 numarasından Akademik Başarı İş Sağlığı ve Güvenliği’ne ulaşabilirsiniz. Maltepe Esenkent’teki merkezimizde muayene ve tetkikleri aynı yerde planlıyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Sağlık raporu ile işe giriş raporu aynı şey mi?
Her işe giriş raporu bir sağlık raporudur, ama her sağlık raporu işe giriş raporu değildir. İşe giriş raporu, belirli bir işin riskleriyle eşleştirilmiş ve Ek-2 formuna kaydedilmiş hekim kanaatidir.
Part-time veya kısa süreli çalışan için de rapor gerekir mi?
Sağlık gözetimi yükümlülüğü çalışma süresine göre değil, işe girişe göre doğar. Kısa süreli de olsa işe başlayan kişi için işe giriş muayenesi yapılır.
Rapora itiraz edilebilir mi?
Evet. İtiraz, Sağlık Bakanlığınca belirlenen hakem hastanelere yapılır. Hakem hastanenin verdiği karar kesindir. Kanaatin dayanağını önce raporu veren hekimle konuşmak, çoğu zaman durumu netleştirir.
Hızlı Özet
- İşe giriş sağlık raporu, kişinin sağlığını yapacağı işin riskleriyle eşleştiren hekim kanaatidir.
- Halkın “Ek-2 raporu” dediği belge, yönetmelik ekindeki muayene formudur.
- Raporu kimin düzenleyeceğini işyerinin tehlike sınıfı ve çalışan sayısı belirler.
- Bedeli işveren öder; tetkik listesi işin riskine göre değişir.
- Rapor, periyodik muayene takviminin başlangıcıdır.
Kısa Sözlük
- Ek-2 formu, işe giriş ve periyodik muayene sonuçlarının kaydedildiği yönetmelik ekindeki örnek formdur.
- Odyometri, kişinin işitme düzeyini ölçen testtir.
- Portör muayenesi, gıda işlerinde çalışacak kişilere yapılan, hijyen açısından uygunluğu değerlendiren muayenedir.
- ÇASMER, çalışan sağlığı merkezinin kısaltmasıdır.
Sıradaki Adım
Artık şunu biliyorsunuz: sağlık kâğıdı bir izin değil, kişi ile işin eşleşmesidir. Sıradaki adım, bu eşleşmeyi doğru kurmak için iş tanımını hekime eksiksiz iletmek; sorularınız için bize 0 216 771 60 72 numarasından veya iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
